تحقیقات جدید نشان می‌دهد که «هک کردن» کانال‌های ارتباطی بین میکروب‌های دهان می‌تواند سطح باکتری‌های مفید را افزایش دهد – راهبردی که به طور بالقوه می‌تواند خطر پوسیدگی دندان را کاهش داده و بهداشت دهان و دندان را بهبود بخشد.

باکتری‌ها از یک سیستم پیام‌رسانی مبتنی بر مواد شیمیایی به نام سنجش حد نصاب استفاده می‌کنند که با تغییر بیان ژن، بر زنده ماندن، رشد و گسترش انواع مختلف در قسمت‌های مختلف بدن تأثیر می‌گذارد.

تیمی از دانشگاه مینه سوتا در ایالات متحده، بر اساس تجزیه و تحلیل جوامع باکتریایی رشد یافته در آزمایشگاه که پلاک دندان انسان را تشکیل می‌دهند، نشان داده‌اند که چگونه این سیگنال‌ها کار می‌کنند و می‌توانند در دهان مختل شوند.

میکائیل الیاس، بیوشیمیست، می‌گوید: «با مختل کردن سیگنال‌های شیمیایی که باکتری‌ها برای برقراری ارتباط استفاده می‌کنند، می‌توان جامعه پلاک را دستکاری کرد تا باقی بماند یا به مرحله مرتبط با سلامت خود بازگردد.»

در حالی که ما هنوز در مراحل اولیه مختل کردن این «پچ پچ» باکتریایی هستیم، محققان راهی برای «خاموش کردن» سیگنال‌هایی که معمولاً رشد باکتری‌های مرتبط با بیماری لثه (که به عنوان بیماری پریودنتال نیز شناخته می‌شود) را تشویق می‌کنند، پیدا کردند.

الیاس می‌گوید: «پلاک دندانی به ترتیبی، بسیار شبیه به یک اکوسیستم جنگلی، ایجاد می‌شود. گونه‌های پیشگام مانند استرپتوکوک و اکتینومایسس، اولین ساکنان جوامع ساده هستند – آنها عموماً بی‌ضرر هستند و با سلامت دهان و دندان مرتبط هستند.»

«استعمارگران دیرهنگام که به طور فزاینده‌ای متنوع هستند، شامل باکتری‌های «کمپلکس قرمز» مانند پورفیروموناس ژنژیوالیس هستند که به شدت با بیماری پریودنتال مرتبط هستند.»

محققان N-Acyl homoserine lactones (AHLs) را بررسی کردند، مولکول‌هایی که توسط برخی از باکتری‌های دهان برای سنجش حد نصاب استفاده می‌شوند. آنها دریافتند که آنزیم‌های خاصی می‌توانند با مهار AHLs، سنجش حد نصاب را مسدود کنند.

نکته مهم این است که این فرآیند مسدود کردن، رشد باکتری‌های سالم‌تر را افزایش می‌دهد، نه باکتری‌هایی که در ایجاد پلاک دندانی نقش دارند. در حالی که هنوز راه درازی برای درک کامل چگونگی ربوده شدن ارتباط باکتریایی به نفع ما وجود دارد، این مطالعه نشان می‌دهد که چگونه ممکن است این امر امکان‌پذیر باشد.

یکی دیگر از یافته‌های کلیدی این بود که دخالت در سیگنالینگ AHL اثرات متفاوتی بر کلونی‌های باکتریایی رشد یافته در شرایط استاندارد (مانند آنهایی که روی سطوح دندان‌ها و لثه‌ها هستند) و در شرایط کم اکسیژن (مانند آنهایی که در پلاک‌ها و در گوشه‌ها و شکاف‌های دهان که هوای زیادی دریافت نمی‌کنند) دارد.

باکتری‌هایی که به صورت بیوفیلم رشد می‌کنند، نسبت به جوامع شناور آزاد، که تغییر زیادی نکردند، به درمان حساس‌تر بودند.

محققان دریافتند که اگرچه باکتری‌ها در محیط‌های کم اکسیژن (بی‌هوازی) خود سیگنال‌های AHL تولید نمی‌کنند، اما همچنان می‌توانند سیگنال‌ها را از جای دیگری حس کنند. این امر درک ما را از نحوه عملکرد این سیستم ارتباطی باکتریایی بیشتر بهبود می‌بخشد.

در خبرنامه رایگان ScienceAlert که توسط محققان بررسی شده است، مشترک شوید.

راکش سیکدار، بیوشیمیست، می‌گوید: “حسگر حد نصاب ممکن است نقش‌های بسیار متفاوتی در بالا و پایین خط لثه ایفا کند، که پیامدهای عمده‌ای برای نحوه رویکرد ما به درمان بیماری‌های پریودنتال دارد.”

برای تأیید اینکه فرآیندهای مشاهده‌شده تحت این شرایط آزمایشگاهی ساده‌شده واقعاً در دهان رخ می‌دهند، تحقیقات بیشتری لازم است و این مطالعه تا جایی پیش نرفت که تأثیر آن را بر بیماری لثه یا حفره‌های دندان اندازه‌گیری کند.

با این حال، اطلاعات جدید دلگرم‌کننده است. ما همچنین می‌دانیم که سلامت دندان‌ها و لثه‌های ما با مغز، قلب و سلامت عمومی مرتبط است و محققان امیدوارند که رویکردهای مورد استفاده در اینجا بتواند به مبارزه با عفونت‌های باکتریایی در سایر قسمت‌های بدن کمک کند.

الیاس می‌گوید: «درک چگونگی ارتباط و سازماندهی جوامع باکتریایی در نهایت می‌تواند ابزارهای جدیدی برای جلوگیری از بیماری پریودنتال به ما بدهد – نه با جنگیدن با همه باکتری‌های دهان، بلکه با حفظ استراتژیک تعادل میکروبی سالم.»

لینک منبع